Polska musi zapewnić 7,85 mln miejsc w budowlach ochronnych. W gminach, które mają je zaplanować, nie ma kto tego zrobić.

Zgodnie z art. 90 ustawy z 2024 r. Polska potrzebuje 7,85 mln miejsc w budowlach ochronnych. Inwentaryzacja z 2023 r. wykazuje 1,43 mln, czyli jedną piątą celu i 3,8% ludności. Zamknięcie luki kosztuje ok. 112 mld zł, a w tempie z lat 2025–26 zajęłoby ok. 37 lat.

Ciężar spada na małe samorządy: 56% zapotrzebowania przypada na gminy poniżej 50 tys. mieszkańców. Od stycznia 2025 r. tylko 158 z 2477 gmin ogłosiło postępowanie dotyczące schronów, połowa z nich na dokumentację, a 28% postępowań kończy się bez umowy.

W skali kraju to od 18 do 90 tys. odrębnych przedsięwzięć budowlanych, z których każde trzeba wytypować, sprawdzić, zaprojektować, sfinansować, wpisać do ewidencji i objąć bieżącym przeglądem. To problem planistyczny, który powtarza się co roku, w miarę napływu środków.

Opracowanie firmy doradczej jest aktualne w dniu wydruku. Ustawa wymaga bieżącego przeglądu. Shelternode to cykl, który gmina prowadzi stale: Przegląd odczytuje ewidencję gruntów i budynków oraz stosuje wyłączenia z ustawy; Zasięg oblicza pokrycie przy obu ustawowych definicjach odległości; Plan szereguje i wycenia budynki, które najszybciej zamykają lukę w ramach dostępnej dotacji; Wnioski przygotowują plan, wniosek o dofinansowanie i dane do ewidencji. Monitoring otwiera plan na nowo, gdy wydano pozwolenie, zmienił się budynek albo biegnie termin. Decyduje urzędnik; oprogramowanie pokazuje tok rozumowania.

Widok wojewódzki daje urzędowi wojewódzkiemu porównywalny obraz wszystkich gmin. Moduł dla inwestorów oblicza pojemność schronów, której ustawa wymaga w nowych budynkach.

Dlaczego o rozbudowie schronów w Europie zdecyduje nie budżet, lecz zdolność gmin do planowania. Analiza na przykładzie Polski. Dokument roboczy, październik 2026.

Ustawa z grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej nałożyła na każdą gminę obowiązek zaplanowania miejsc schronienia dla określonej części mieszkańców, a państwo przeznaczyło na ten cel środki w skali niespotykanej od dziesięcioleci. Opierając się wyłącznie na danych publicznych, szacujemy ustawowe zapotrzebowanie każdej gminy, modelujemy koszt i czas jego zaspokojenia, analizujemy wszystkie 351 postępowań dotyczących schronów ogłoszonych w Polsce od stycznia 2025 r., symulujemy skutki nowych przepisów budowlanych i rozwiązujemy zadanie lokalizacji obiektów dla jednego miasta na danych ewidencji gruntów i budynków. Dochodzimy do wniosku, że tym, czego brakuje najbardziej, jest ciągłe planowanie na szczeblu gminy; formułujemy sześć wymagań wobec systemów, które mają je zapewnić, i opisujemy jeden z nich.